در روایت چهار انجیل، معجزات عیسی مسیح صرفاً رویدادهایی خارق‌العاده نیستند؛ آن‌ها نشانه‌هایی از شفقت خدا، نزدیک شدن ملکوت و اقتدار عیسی بر بیماری، نیروهای شر، طبیعت و مرگ‌اند. انجیل‌ها معجزات را در پیوند با تعلیم، دعا و دعوت به ایمان گزارش می‌کنند. بنابراین، شناخت آن‌ها مستلزم توجه هم‌زمان به جزئیات داستان و معنای الهیاتی هر رویداد است.
این مقاله بر چهار انجیل قانونی تکیه دارد و میان گزارش‌های موازی و رویدادهای جداگانه تمایز می‌گذارد. شمار معجزات در منابع مختلف یکسان نیست، زیرا گاه چند شفا در یک خلاصه روایی آمده یا یک رویداد در چند انجیل تکرار شده است. ازاین‌رو، به‌جای ارائه عددی قطعی، نمونه‌های مهم و روش شمارش را روشن می‌کنیم.
معجزه در کتاب مقدس: نشانه، قدرت و شگفتی
عهد جدید برای توصیف معجزه از سه واژه یونانی بهره می‌گیرد. «سِمِیون» (sēmeion) یعنی نشانه و بر معنای الهی رویداد تأکید دارد؛ «دونامیس» (dynamis) به قدرت یا عمل نیرومند اشاره می‌کند؛ و «تِراس» (teras) به رخدادی شگفت‌انگیز گفته می‌شود. این واژه‌ها گاه کنار هم به کار می‌روند و ابعاد متفاوت یک عمل را نشان می‌دهند.
در عهد عتیق، رهایی اسرائیل از مصر، عبور از دریا و خوراک‌رسانی در بیابان از نشانه‌های قدرت و وفاداری خدا هستند. انجیل‌ها عیسی را در امتداد این تاریخ معرفی می‌کنند، اما معجزات او فقط نمایش قدرت نیستند؛ آن‌ها به هویت او و حضور ملکوت خدا اشاره می‌کنند. در متی ۱۱:۴–۵، شفای نابینایان، لنگان و جذامیان نشانه‌هایی از مأموریت مسیحایی‌اند.
دسته‌های اصلی معجزات عیسی مسیح
شفا، پاک‌سازی و بخشش
عیسی بیماران و افراد دارای معلولیت را شفا می‌دهد، جذامیان را پاک می‌سازد و کسانی را که جامعه به حاشیه رانده، دوباره به زندگی جمعی بازمی‌گرداند. شفای مرد جذامی (مرقس ۱:۴۰–۴۵)، مادرزن پطرس (متی ۸:۱۴–۱۵) و مرد خشک‌دست (مرقس ۳:۱–۶) نمونه‌هایی از این دسته‌اند. در داستان مفلوج، عیسی نخست از آمرزش گناهان سخن می‌گوید و سپس توانایی راه‌رفتن او را بازمی‌گرداند (مرقس ۲:۱–۱۲). بدین‌سان، روایت میان شفا و اقتدار معنوی پیوند برقرار می‌کند، بی‌آنکه بیماری را خودبه‌خود پیامد گناه شخصی بداند.
ارواح ناپاک و رهایی از سلطه شر
در کنیسه کفرناحوم، روح ناپاک در برابر فرمان عیسی بیرون می‌رود (مرقس ۱:۲۱–۲۸). مرد گِرگِسایی، که از انزوا و رنج شدید رها می‌شود، مأمور می‌گردد به خانواده‌اش از کاری که خدا برایش کرده بگوید (مرقس ۵:۱–۲۰). عیسی همچنین پسر گرفتار روح ناپاک را شفا می‌دهد (مرقس ۹:۱۴–۲۹) و دختر زن فنیقیه را از دور نجات می‌بخشد (مرقس ۷:۲۴–۳۰). انجیل میان این روایت‌ها و بیماری‌های معمول تمایز می‌گذارد؛ بنابراین نباید بیماری‌های جسمی یا روانی امروز را بدون مبنای معتبر به ارواح نسبت داد.
زنده‌کردن مردگان
عیسی دختر یایروس را به زندگی بازمی‌گرداند (مرقس ۵:۲۱–۴۳)، پسر بیوه نائین را در مسیر خاک‌سپاری زنده می‌کند (لوقا ۷:۱۱–۱۷) و ایلعازر را پس از چهار روز از قبر فرامی‌خواند (یوحنا ۱۱:۱–۴۴). در روایت نخست، ایمان و هراس خانواده برجسته است؛ در نائین، شفقت عیسی نسبت به مادری داغ‌دیده مرکز داستان است؛ و در یوحنا، این نشانه زمینه گفتار «من قیامت و حیات هستم» را فراهم می‌کند. این رویدادها با رستاخیز عیسی یکی نیستند، اما امید مسیحی به پیروزی نهایی بر مرگ را پیش‌نمایی می‌کنند.
طبیعت، دریا و خوراک
عیسی طوفان را آرام می‌کند (مرقس ۴:۳۵–۴۱)، بر آب راه می‌رود (متی ۱۴:۲۲–۳۳) و در قانا آب را به شراب تبدیل می‌کند (یوحنا ۲:۱–۱۱). صید معجزه‌آسای ماهی در آغاز خدمت پطرس (لوقا ۵:۱–۱۱) و صید پس از رستاخیز (یوحنا ۲۱:۱–۱۴) دو روایت جداگانه‌اند. انجیل‌ها همچنین سیرکردن پنج‌هزار نفر را گزارش می‌کنند (متی ۱۴:۱۳–۲۱؛ نیز مرقس ۶:۳۰–۴۴؛ لوقا ۹:۱۰–۱۷؛ یوحنا ۶:۱–۱۴) و رویداد جداگانه چهار هزار نفر را ثبت می‌کنند (متی ۱۵:۳۲–۳۹؛ مرقس ۸:۱–۱۰). برکت، تقسیم و مشارکت در این داستان‌ها اهمیت دارد؛ در الهیات مسیحی، خوراک‌دادن به جمعیت با زبان نان و عشای ربانی پیوند می‌یابد، هرچند این دو نباید یکی انگاشته شوند.
شفاهای برجسته و پیام آن‌ها
در شفای زن مبتلا به خون‌ریزی، زنی که سال‌ها رنج برده و از نظر اجتماعی منزوی است با ایمان به عیسی نزدیک می‌شود؛ او نه‌تنها شفا می‌یابد، بلکه با خطاب محبت‌آمیز «دخترم» منزلت و آرامش می‌یابد (مرقس ۵:۲۵–۳۴). دو نابینا در متی فریاد می‌زنند و بینایی می‌یابند (متی ۹:۲۷–۳۱)، و بارتیمائوس، با وجود بازداشتن جمعیت، عیسی را می‌خواند و پس از شفا در راه او حرکت می‌کند (مرقس ۱۰:۴۶–۵۲).
در شفای ده جذامی، همه پاک می‌شوند، اما تنها سامری برای سپاسگزاری بازمی‌گردد (لوقا ۱۷:۱۱–۱۹). داستان، ایمان را با سپاس و تشخیص سرچشمه رحمت پیوند می‌زند. مرد نابینای مادرزاد در یوحنا ۹:۱–۴۱ نیز فقط بینایی جسمانی نمی‌یابد؛ گفت‌وگوهای پس از شفا پرسشی درباره دیدن، داوری و ایمان طرح می‌کنند. عیسی در روز سَبَت مرد کنار حوض بیت‌حسدا را شفا می‌دهد (یوحنا ۵:۱–۱۸)، و واکنش مخالفان، نزاع بر سر معنای سَبَت و اقتدار او را آشکار می‌کند. در همه این موارد، واکنش اطرافیان از شگفتی و ستایش تا مخالفت متغیر است.
معجزات طبیعت و نشانه‌های ملکوت
در آرام‌کردن طوفان، شاگردان از خطر می‌هراسند و پس از فرمان عیسی می‌پرسند او کیست که دریا نیز از او اطاعت می‌کند (مرقس ۴:۳۵–۴۱). راه‌رفتن بر آب، در متی ۱۴:۲۲–۳۳، به ترس پطرس، دستگیری او و اعتراف شاگردان می‌انجامد. خشک‌شدن درخت انجیر (مرقس ۱۱:۱۲–۲۵) در زمینه ورود به اورشلیم و نقد بی‌ثمری دینی قرار دارد؛ نباید آن را تنها نمایش قدرت بر طبیعت خواند. این رویدادها تصویری از اقتدار مسیح و نیز دعوت به اعتماد و میوه‌آوری ارائه می‌کنند.
نشانه‌های ویژه در انجیل یوحنا
یوحنا معجزات را غالباً «نشانه» می‌نامد: رخدادهایی که هویت عیسی را آشکار می‌کنند و خواننده را به ایمان فرامی‌خوانند. در ساختار رایج، هفت نشانه پیش از روایت رنج و رستاخیز برشمرده می‌شود: تبدیل آب به شراب (۲:۱–۱۱)، شفای پسر مأمور پادشاه (۴:۴۶–۵۴)، شفای مرد بیت‌حسدا (۵:۱–۱۸)، خوراک‌دادن به پنج‌هزار نفر (۶:۱–۱۴)، راه‌رفتن بر آب (۶:۱۶–۲۱)، شفای نابینای مادرزاد (۹:۱–۴۱) و زنده‌کردن ایلعازر (۱۱:۱–۴۴). صید فراوان در یوحنا ۲۱:۱–۱۴، که پس از رستاخیز رخ می‌دهد، گاه نشانه‌ای افزوده شمرده می‌شود.
هدف این ساختار در یوحنا ۲۰:۳۰–۳۱ بیان شده است: نشانه‌ها نوشته شده‌اند تا خوانندگان ایمان آورند که عیسی مسیح و پسر خداست و در نام او حیات داشته باشند. بنابراین، «هفت نشانه» فهرستی تفسیری و ساختاری است، نه ادعایی که خود انجیل به‌صراحت با شماره‌گذاری ارائه کند.
مقایسه معجزات در چهار انجیل
| انجیل | تأکید روایی | نمونه‌های برجسته |
|---|---|---|
| متی | شفقت، تحقق امیدهای کتاب مقدس و اقتدار مسیح | دو نابینا (۹:۲۷–۳۱)، دختر زن کنعانی (۱۵:۲۱–۲۸) |
| مرقس | سرعت روایت، رنج انسان و شگفتی شاگردان | مرد گِرگِسایی (۵:۱–۲۰)، بارتیمائوس (۱۰:۴۶–۵۲) |
| لوقا | رحمت، حاشیه‌نشینان و گسترش نجات | پسر بیوه نائین (۷:۱۱–۱۷)، ده جذامی (۱۷:۱۱–۱۹) |
| یوحنا | نشانه‌ها و هویت عیسی به‌عنوان سرچشمه حیات | قانا (۲:۱–۱۱)، نابینای مادرزاد (۹:۱–۴۱)، ایلعازر (۱۱:۱–۴۴) |
برخی رویدادها در چند انجیل آمده‌اند؛ مانند سیرکردن پنج‌هزار نفر و آرام‌شدن طوفان. برخی دیگر، از جمله قانا و ایلعازر، در یوحنا به‌طور ویژه ثبت شده‌اند. تفاوت جزئیات الزاماً به معنای تناقض نیست؛ نویسندگان هر انجیل رویدادها را برای مخاطب و هدف الهیاتی خود برگزیده و تنظیم کرده‌اند. برای نمونه، روایت‌های هم‌موضوع ممکن است در ترتیب، گفت‌وگوها یا جزئیات همراهان تفاوت داشته باشند.
چرا عیسی معجزه می‌کرد و نقش ایمان چه بود؟
معجزات عیسی از شفقت سرچشمه می‌گیرند، نیازهای واقعی انسان را پاسخ می‌دهند و نزدیک‌شدن ملکوت خدا را اعلام می‌کنند. آن‌ها نشانه هویت و مأموریت نجات‌بخش او هستند، اما صرفاً ابزاری برای اجبار به ایمان نیستند: در انجیل‌ها برخی شاهدان ایمان می‌آورند و برخی دیگر با وجود دیدن نشانه مخالفت می‌کنند. جمله «ایمان تو تو را شفا داده است» در چند روایت بیان می‌شود، اما ایمان هیچ‌گاه وعده تضمینی برای شفای جسمانی نیست. شماری از شفاها بدون ابراز ایمان شخصی پیشین رخ می‌دهند؛ از جمله شفاهایی که عیسی با دیدن رنج دیگران انجام می‌دهد.
انجیل‌ها توضیح نمی‌دهند که چرا در زمان عیسی همه بیماران شفا نیافتند. آموزه مسیحی شفا را مایه امید می‌داند، نه سازوکاری برای سرزنش بیمار یا سنجش ایمان او. دعا، شفاعت و مراقبت پزشکی می‌توانند در کنار هم قرار گیرند؛ کنارگذاشتن درمان یا وعده قطعی شفا بر پایه ایمان، از این روایت‌ها نتیجه نمی‌شود.
معجزات امروز و دیدگاه کلیسای کاتولیک
کلیسای کاتولیک امکان معجزه را رد نمی‌کند، اما میان ایمان به قدرت خدا و پذیرش شتاب‌زده هر ادعا فرق می‌گذارد. دعا برای بیماران و آیین تدهین بیماران بخشی از زندگی کلیساست. در عین حال، ادعاهای معجزه‌آسا نیازمند بررسی‌اند و رخداد غیرمعمول به‌تنهایی اثبات معجزه نیست. مراجعه به پزشک و پیگیری درمان با دعا ناسازگار نیست.
تعلیمات کلیسای کاتولیک معجزات را نشانه‌های ملکوت و گواهی بر مأموریت عیسی می‌داند. بر پایه بندهای ۵۴۷–۵۵۰ «تعلیمات کلیسای کاتولیک» (CCC)، اعمال عیسی نشان می‌دهند ملکوت در او حاضر است و پیروزی بر شر آغاز شده؛ بندهای ۱۵۰۳–۱۵۰۵ به معنای شفابخشی مسیح و پیوند آن با رنج و نجات می‌پردازند؛ بندهای ۱۱۱۶ و ۲۰۰۳ نیز از نشانه‌های فیض و عطایای روح سخن می‌گویند. معجزه جای تجسد، صلیب و رستاخیز را نمی‌گیرد، بلکه در پرتو آن‌ها فهمیده می‌شود.
فهرست گزیده معجزات عیسی در چهار انجیل
| شماره | نام معجزه | دسته | مرجع انجیل | توضیح کوتاه |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | تبدیل آب به شراب | طبیعت؛ نشانه | یوحنا ۲:۱–۱۱ | نخستین نشانه در قانا |
| ۲ | شفای پسر مأمور پادشاه | شفا از راه دور | یوحنا ۴:۴۶–۵۴ | شفا با اعتماد به سخن عیسی |
| ۳ | شفای مرد کنار بیت‌حسدا | شفا | یوحنا ۵:۱–۱۸ | شفا در روز سَبَت |
| ۴ | صید معجزه‌آسای نخست | طبیعت | لوقا ۵:۱–۱۱ | دعوت پطرس به شاگردی |
| ۵ | آرام‌کردن طوفان | طبیعت؛ دریا | متی ۸:۲۳–۲۷؛ مرقس ۴:۳۵–۴۱؛ لوقا ۸:۲۲–۲۵ | روایت مشترک سه انجیل |
| ۶ | مرد دارای روح ناپاک در کفرناحوم | رهایی | مرقس ۱:۲۱–۲۸؛ لوقا ۴:۳۱–۳۷ | اقتدار فرمان عیسی |
| ۷ | شفای مرد جذامی | شفا و پاک‌سازی | متی ۸:۱–۴؛ مرقس ۱:۴۰–۴۵؛ لوقا ۵:۱۲–۱۶ | بازگشت فرد طردشده به جامعه |
| ۸ | شفای مادرزن پطرس | شفا | متی ۸:۱۴–۱۵؛ مرقس ۱:۲۹–۳۱؛ لوقا ۴:۳۸–۳۹ | برخاستن و خدمت‌کردن |
| ۹ | شفای مفلوج | شفا و آمرزش | متی ۹:۱–۸؛ مرقس ۲:۱–۱۲؛ لوقا ۵:۱۷–۲۶ | اقتدار بر بخشش و بیماری |
| ۱۰ | شفای مرد خشک‌دست | شفا | متی ۱۲:۹–۱۴؛ مرقس ۳:۱–۶؛ لوقا ۶:۶–۱۱ | نزاع درباره سَبَت |
| ۱۱ | آرام‌کردن طوفان و راه‌رفتن بر آب | طبیعت | متی ۱۴:۲۲–۳۳؛ مرقس ۶:۴۵–۵۲؛ یوحنا ۶:۱۶–۲۱ | روایت‌های موازی با جزئیات متفاوت |
| ۱۲ | شفای زن دچار خون‌ریزی | شفا | متی ۹:۲۰–۲۲؛ مرقس ۵:۲۵–۳۴؛ لوقا ۸:۴۳–۴۸ | ایمان و بازیابی منزلت |
| ۱۳ | زنده‌شدن دختر یایروس | زنده‌کردن مرده | متی ۹:۱۸–۲۶؛ مرقس ۵:۲۱–۴۳؛ لوقا ۸:۴۰–۵۶ | بازگشت دختر به زندگی |
| ۱۴ | سیرکردن پنج‌هزار نفر | نان و غذا | متی ۱۴:۱۳–۲۱؛ مرقس ۶:۳۰–۴۴؛ لوقا ۹:۱۰–۱۷؛ یوحنا ۶:۱–۱۴ | پنج نان و دو ماهی |
| ۱۵ | راه‌رفتن بر آب | طبیعت؛ دریا | متی ۱۴:۲۲–۳۳؛ مرقس ۶:۴۵–۵۲؛ یوحنا ۶:۱۶–۲۱ | سه روایت با تفاوت‌های روایی |
| ۱۶ | شفای دختر زن فنیقیه | رهایی از دور | متی ۱۵:۲۱–۲۸؛ مرقس ۷:۲۴–۳۰ | شفا در پاسخ به درخواست مادر |
| ۱۷ | سیرکردن چهار هزار نفر | نان و غذا | متی ۱۵:۳۲–۳۹؛ مرقس ۸:۱–۱۰ | رویدادی جدا از پنج‌هزار نفر |
| ۱۸ | شفای نابینای مادرزاد | شفا؛ نشانه | یوحنا ۹:۱–۴۱ | بحث درباره دیدن و ایمان |
| ۱۹ | شفای ده جذامی | شفا و پاک‌سازی | لوقا ۱۷:۱۱–۱۹ | بازگشت سامری برای سپاسگزاری |
| ۲۰ | زنده‌شدن ایلعازر | زنده‌کردن مرده | یوحنا ۱۱:۱–۴۴ | نشانه‌ای درباره حیات و رستاخیز |
| ۲۱ | خشک‌شدن درخت انجیر | طبیعت؛ نشانه | متی ۲۱:۱۸–۲۲؛ مرقس ۱۱:۱۲–۲۵ | در زمینه نقد بی‌ثمری |
| ۲۲ | صید معجزه‌آسا پس از رستاخیز | طبیعت؛ دریا | یوحنا ۲۱:۱–۱۴ | نشانه‌ای برای شاگردان |
این جدول گزیده‌ای از رویدادهای برجسته است، نه فهرستی قطعی از هر شفایی که انجیل‌ها در گزارش‌های جمعی یاد می‌کنند. برای پرهیز از شمارش دوگانه، گزارش‌های موازیِ یک واقعه کنار هم آمده‌اند؛ در مقابل، دو صید ماهی و دو بار خوراک‌دادن به جمعیت، رویدادهایی جداگانه‌اند.
پرسش‌های متداول
عیسی مسیح چند معجزه انجام داد؟
عدد قطعی مورد توافق همگان وجود ندارد. پاسخ به این بستگی دارد که گزارش‌های موازی یک رویداد چگونه شمرده شوند و آیا خلاصه‌هایی مانند شفای «بسیاری» افراد، یک مورد یا چندین شفا به حساب آیند. انجیل یوحنا نیز می‌گوید عیسی نشانه‌های دیگری هم انجام داد که در کتاب ثبت نشده‌اند (یوحنا ۲۰:۳۰).
اولین معجزه عیسی چه بود؟
در انجیل یوحنا، تبدیل آب به شراب در عروسی قانا نخستین نشانه معرفی می‌شود (یوحنا ۲:۱–۱۱). این تعبیر درباره ترتیب روایت یوحناست؛ انجیل‌های هم‌نوا روایت را به شیوه دیگری تنظیم می‌کنند.
بزرگ‌ترین معجزه عیسی چه بود؟
انجیل‌ها رتبه‌بندی رسمی ارائه نمی‌کنند. از نظر مرکزیت ایمان مسیحی، رستاخیز عیسی بنیادی‌ترین رویداد است؛ زنده‌شدن ایلعازر نیز در یوحنا نشانه‌ای برجسته از اقتدار او بر مرگ است.
چرا عیسی معجزه می‌کرد؟
برای نشان‌دادن شفقت خدا، اعلام نزدیک‌شدن ملکوت، پاسخ به رنج انسان و آشکارکردن هویت و مأموریت خود. معجزات در خدمت پیام نجات‌اند و به دعوت ایمان و توبه پیوند دارند.
آیا همه معجزات عیسی در چهار انجیل ثبت شده‌اند؟
خیر. یوحنا تصریح می‌کند که عیسی نشانه‌های دیگری نیز انجام داد که در کتاب او نیامده‌اند (یوحنا ۲۰:۳۰؛ ۲۱:۲۵).
مهم‌ترین معجزات شفابخش عیسی کدام‌اند؟
از نمونه‌های برجسته می‌توان به شفای مفلوج، زن مبتلا به خون‌ریزی، نابینای مادرزاد، بارتیمائوس، مرد بیت‌حسدا و ده جذامی اشاره کرد. هر روایت افزون بر بهبود جسم، به پذیرش، ایمان یا مناقشه دینی می‌پردازد.
عیسی چند نفر را زنده کرد؟
سه روایت مشهور از زنده‌کردن دختر یایروس، پسر بیوه نائین و ایلعازر سخن می‌گویند (مرقس ۵:۲۱–۴۳؛ لوقا ۷:۱۱–۱۷؛ یوحنا ۱۱:۱–۴۴). انجیل‌ها ممکن است همه رویدادهای خدمت عیسی را ثبت نکرده باشند.
آیا عیسی بدون ایمان افراد نیز معجزه می‌کرد؟
بله، بعضی روایت‌ها بر درخواست یا ایمان همراهان و گاه بر شفقت عیسی تأکید می‌کنند، نه بر بیان ایمان شخصی بیمار. ایمان در انجیل مهم است، اما شرطی مکانیکی یا تضمینی برای هر شفا نیست.
هفت نشانه انجیل یوحنا چیست؟
فهرست رایج شامل قانا، شفای پسر مأمور پادشاه، مرد بیت‌حسدا، خوراک‌دادن پنج‌هزار نفر، راه‌رفتن بر آب، شفای نابینای مادرزاد و زنده‌کردن ایلعازر است. این دسته‌بندی تفسیری است و صید یوحنا ۲۱ گاه نشانه‌ای افزوده شمرده می‌شود.
آیا معجزات فقط برای اثبات الوهیت عیسی بودند؟
خیر. آن‌ها در انجیل‌ها نشانه هویت عیسی‌اند، اما همچنین از رحمت، رهایی، ملکوت و نجات سخن می‌گویند. تقلیل همه آن‌ها به «اثبات» یک گزاره، زمینه روایی و انسانی‌شان را نادیده می‌گیرد.
آیا شفا و معجزه در کلیسای کاتولیک هنوز امکان‌پذیر است؟
کلیسا دعا و شفاعت برای بیماران را ارج می‌نهد و امکان عمل خدا را می‌پذیرد، اما ادعاهای معجزه‌آسا را نیازمند بررسی می‌داند. هیچ‌کس نباید به دلیل بیماری یا نبود شفا سرزنش شود یا درمان پزشکی را کنار بگذارد.
معجزات عیسی چه تفاوتی با معجزات پیامبران عهد عتیق دارند؟
پیامبران در روایت کتاب مقدس به اتکای خدا نشانه انجام می‌دهند؛ انجیل‌ها اما معجزات عیسی را به اقتدار و هویت خود او پیوند می‌زنند و آن‌ها را نشانه حضور ملکوت می‌دانند. این تفاوت در چارچوب الهیات مسیحی معنا می‌یابد.
منابع پیشنهادی
- انجیل‌های متی، مرقس، لوقا و یوحنا، عهد جدید.
- تعلیمات کلیسای کاتولیک، به‌ویژه بندهای ۵۴۷–۵۵۰، ۱۱۱۶، ۱۵۰۳–۱۵۰۵ و ۲۰۰۳.
- Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament.
- John P. Meier, A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus, جلدهای مربوط به معجزات.
- R. T. France, The Gospel of Matthew؛ Joel Marcus, Mark 1–8؛ Joseph A. Fitzmyer, The Gospel According to Luke؛ Raymond E. Brown, The Gospel According to John.
در مجموع، معجزات عیسی مسیح در انجیل‌ها پنجره‌ای به سوی خدایی می‌گشایند که رنج انسان را می‌بیند و به زندگی، آزادی و امید فرا می‌خواند. پیام آن‌ها نه وعده‌ای ساده برای رهایی فوری از هر بیماری، بلکه دعوتی به اعتماد، شفقت و مشارکت در ملکوتی است که در خدمت عیسی آشکار می‌شود و امید مسیحی آن را در پیروزی نهایی بر مرگ می‌بیند.
